Rynek radiowy w Polsce

Rynek radiowy w Polsce rozwija się bardzo dynamicznie od początku lat 90-tych. Po zmianach ustrojowych w naszym kraju, wraz z początkiem gospodarki wolnorynkowej, zaczęły powstawać pierwsze prywatne stacje komercyjne. Proces ten został zapoczątkowany dzięki wejściu w życie „Ustawy o radiofonii i telewizji”, przyjętej 29 grudnia 1992 roku, a obowiązującej od 1 marca 1993 roku. Ustawa zniosła obowiązujący wcześniej monopol państwa na działalność radiowo-telewizyjną, dając podstawy do stworzenia podwalin dla nowego porządku mediów elektronicznych w naszym kraju.

 

Zmiany w przepisach dotyczących mediów umożliwiły szybki rozwój stacji radiowych, a wraz ze stale zwiększającą się ich liczbą, w kolejnych latach skutkowały konsolidacją rynku i tworzeniem się grup radiowych.

Stacje radiowe możemy podzielić wg następujących kryteriów:

wg rodzaju koncesji

wg rodzaju koncesji:

  • Ogólnopolskie
  • Ponadregionalne
  • Lokalne
wg własności

wg własności:

  • Publiczne
  • Komercyjne
wg formatu programowego

wg formatu programowego:

  • Dla dorosłych (najszersze grono odbiorców)
  • Dla młodzieży i młodych dorosłych (swobodniejsza komunikacja antenowa, muzyka młodzieżowa)
  • Społeczno-religijne (tematyka religijna zajmuje główną część czasu antenowego)
  • Akademickie (przygotowywane i kierowane przez studentów)
  • Dla dzieci (adresowane do dzieci)
  • Specyficzne (kierowane do wąskich grup odbiorców (radio informacyjne, muzyka poważna itp.)

wg formatu muzycznego:

AC

AC – Adult Contemporary – nazwa gatunku muzycznego i formatu radiowego, która w wolnym tłumaczeniu oznacza „muzykę dla dojrzałego słuchacza”. Grupą docelową formatu są głównie osoby w wieku 30-54 lat. Format AC prezentuje muzykę z różnych gatunków od lat 70-tych po współczesne, przy czym zupełnie unika agresywnej muzyki (np. hard rocka, heavy metalu czy hip-hopu), muzyki adresowanej głównie do młodzieży i nastolatków, a także muzyki techno i dance. Jest jednak formatem bardzo szerokim, w ramach którego wyróżniamy: hot AC, soft AC, mainstream AC, urban AC, rhytmic AC.

W połowie lat 70-tych gatunki muzyki rozrywkowej zaczęły kierować swój repertuar głównie do konkretnych i różnych grup demograficznych (np. disco i hard rock trafiały do zupełnie różnych słuchaczy). Na rynku zaczęły powstawać stacje radiowe podążające tym trendem, które w swoim repertuarze prezentowały tylko określone gatunki muzyczne. Rozpoczął się proces formatowania stacji radiowych, czyli takiego doboru określonych gatunków muzycznych, by zaspokoić potrzeby wybranej grupy docelowej. Rozwój formatu AC był rezultatem dojrzewania słuchaczy wychowanych na muzyce późnych lat 70-tych, niezainteresowanych dominującymi w kolejnych latach gatunkami nowej generacji, takimi jak techno czy hip-hop.

 

Przykładowi artyści: Adele, Dante Thomas, Ellie Goulding, Enej, Enrique Iglesias, Michael Jackson, Myslovitz, Red Lips, Shawn Mendes, Varius Manx

AOR

AOR – skrót angielskiego terminu adult-oriented rock, czyli muzyki skierowanej do dorosłego (niekoniecznie) słuchacza ignorującego modne trendy. We wczesnej fazie rozwoju muzyki rockowej podstawowym medium dystrybucji muzyki był tzw. „singel” (z ang. single), na którym zamieszczano jedną lub dwie piosenki. Po wydaniu kilku singli zespołu, wytwórnie płytowe grupowały te, które zdobyły popularność, na „longplejach” (z ang. long play lub LP), często dodając inne piosenki, tzw. „wypełniacze” (ang. fillers). Single, i w większości przypadków wyłącznie one, odgrywane były przez rozgłośnie radiowe. W połowie lat 60., wraz z rozwojem stacji radiowych FM nadających w paśmie fal ultrakrótkich, pojawił się nowy słuchacz – wychowany na muzyce undergroundowej i wielkich festiwalach na otwartej przestrzeni, odbiorca odrzucający propozycję radia wypełnionego nagraniami z list przebojów. Format AOR wykształcił się z radia studenckiego działającego w kampusach. W 1966 r. stacje WOR-FM w Nowym Jorku i KMPX-FM w San Francisco zaczęły prezentować progresywną muzykę rockową z albumów zamiast z proponowanych przez wydawnictwa płytowe singli. Prezenterzy wybierali dowolne utwory z elektrycznym bluesem, art rockiem, jazz-rockiem lub hard rockiem.

 

Przykładowi artyści: AC/DC, Budka Suflera, Deep Purple, Green Day, Kings of Leon, Led Zeppelin, Metallica, Perfect, Republika, The Doors

CHR – Contemporary Hit Radio (CHR) (ang. radio ze współczesnymi przebojami) (występuje też pod nazwą top 40) – popularny radiowy format muzyczny stosowany przez stacje radiowe, koncentrujący się na prezentowaniu słuchaczom nowej, współczesnej muzyki rozrywkowej z różnych gatunków muzycznych.

Stacje CHR odgrywają jedną z głównych ról przy kreowaniu trendów muzycznych. Częsta emisja wybranych piosenek pozwala w dość krótkim czasie uczynić je bardzo popularnymi, opracowywane zaś we współpracy z wytwórniami muzycznymi playlisty zawierają zwykle „sprawdzone rozwiązania”, co prowadzi do ujednolicenia oferty muzycznej i braku możliwości przebicia się artystom tworzącym muzykę odbiegającą od obowiązujących schematów.

W ramach formatu wyróżniamy: CHR pop (mainstream CHR), CHR dance, CHR urban, CHR rhythmic, Adult CHR (hybryda CHR pop i hot AC), CHR rock, CHR ’80s

 

Przykładowi artyści: Calvin Harris, David Guetta, Ewa Farna, Justin Timberlake, Kasia Popowska, Katy Perry, Mike Posner, Shawn Mendes, Sia, Sylwia Grzeszczak

Oldies – termin stosowany w krajach anglojęzycznych do opisu formatu radiowego opartego na emisji utworów muzycznych, które powstały, licząc od dnia dzisiejszego, w okresie pomiędzy 15 a 55 lat temu. W latach 80-tych i 90-tych XX wieku termin „oldies” odnosił się do okresu od narodzin rock and rolla do początku ery pieśniarzy we wczesnych latach 70, natomiast na początku lat dwutysięcznych termin „oldies” zaczęto stosować w odniesieniu do muzyki z lat 70. i wczesnych lat 80. XX wieku, a określenie „classic hits” jest częściej używane dla określenia „nowych” oldies („Generacja X oldies”) w przeciwieństwie do „starych” oldies („Baby boomers oldies”).

 

Przykładowi artyści: Abba, Anna Jantar, Bee Gees, Czerwone Gitary, Eurythmics, Madonna, Michael Jackson, Perfect, The Beatles, Tina Turner

Classical – format radiowy z muzyką klasyczną, adresowany do wyrafinowanego słuchacza, często zainteresowanego sztuką, kulturą, nierzadko z wykształceniem wyższym.

 

Przykładowi artyści: Antonin Dvorak, Antonio Vivaldi, Dmitri Szostakowicz, Fryderyk Chopin, George Gershwin, Hans Zimmer, Wojciech Kilar Ludwig van Beethoven, Richard Wagner, Wolfgang Amadeusz Mozart

news/talk

News/Talk – format o przeważającej proporcji słowa nad muzyką, o charakterze informacyjno – publicystycznym. Wyróżnia się obecnością jednego lub kilku gospodarzy, komentujących bieżące wydarzenia społeczno-gospodarcze. Do stacji typu Talk często zapraszani są goście – ekonomiści, politycy, eksperci. Format kierowany do osób z wyższym wykształceniem, zainteresowanych bieżącą sytuacją w kraju i za granicą, ma charakter opiniotwórczy.